Viêm tinh hoàn: Nguyên nhân, dấu hiệu, chuẩn đoán và điều trị

Kiểm chứng nội dung
Nội dung này đã được kiểm chứng thực tế để đảm bảo thông tin chính xác!

Nội dung trên trang Phòng Khám Thái Hà được xem xét về mặt y tế và có kiểm chứng rõ ràng để đảm bảo thông tin chính xác.

Với sự hỗ trợ của các chuyên gia, bác sĩ chuyên ngành cùng với việc chọn nguồn nội dung biên tập chặt chẽ, chúng tôi chỉ liên kết với các tổ chức nghiên cứu, các trang web truyền thông có uy tín, những nghiên cứu có sẵn và được đánh giá có mối quan hệ ngang hàng về mặt y tế. Lưu ý các liên kết trong ngoặc đơn (a,b,1,2, v.v) là liên kêt có thể nhấp vào để truy cập các bài viết, nghiên cứu mà chúng tôi liên kết.

Những thông tin trong bài viết của chúng tôi chỉ mang tính tham khảo và KHÔNG THAY THẾ việc thăm khám trực tiếp của bạn với chuyên gia, bác sĩ. Nhưng nếu bạn có bất cứ thắc mắc nào cần giải đáp chúng tôi luôn sẵn lòng hỗ trợ qua nút Hỏi Đáp phía góc màn hình của bạn.

Đóng

Viêm tinh hoàn (Orchitislà một bệnh nam khoa nguy hiểm, có thể gây ra tình trạng vô sinh nam nếu trở thành mãn tính.

Triệu chứng điển hình của viêm tinh hoàn là đau tinh hoàn. Tuy nhiên, giai đoạn đầu, đau tinh hoàn mờ nhạt thường khiến nam giới chần chừ, ngại ngùng chưa đi thăm khám, dễ dẫn đến những biến chứng nguy hiểm.

Tinh hoàn là một bộ phận quan trọng trong cơ quan sinh dục nam, có chức năng sản xuất tinh trùng và nội tiết tố testosterone hình thành nên đặc tính phái nam.  Tất cả những bất thường về tinh hoàn đều có liên quan trực tiếp đến chức năng sinh lý và sức khỏe sinh sản của nam giới.

Viêm tinh hoàn là gì?

Viêm tinh hoàn là hiện tượng viêm ở một hoặc hai bên tinh hoàn, thường do virus hoặc vi khuẩn gây ra.

  • Hầu hết viêm tinh hoàn ở trẻ em nam trước khi dậy thì (dưới 10 tuổi) là do virus quai bị. Bệnh còn tập trung ở những nam giới có đời sống tình dục phong phú hoặc nam giới trên 50 tuổi bị phì đại tuyến tiền liệt.
  • Viêm tinh hoàn do vi khuẩn thường là biến chứng của viêm niệu đạo dẫn đến.

Cả hai bên tinh hoàn đều có thể bị viêm trong cùng một thời điểm, tuy nhiên, các triệu chứng viêm thường chỉ xuất hiện ở một bên tinh hoàn:

  • Sưng đỏ, đau tinh hoàn, có thể kéo dài hàng tuần
  • Buồn nôn
  • Sốt và ớn lạnh.
  • Đau đầu
  • Nhức mỏi cơ thể
  • Đau khi đi tiểu
  • Dịch chảy ra từ dương vật
  • Đau khi xuất tinh, xuất tinh ra máu

Lưu ý:

Sưng và đau tinh hoàn có thể do nhiều vấn đề khác nhau: Chấn thương tinh hoàn, nhiễm trùng tinh hoàn, ung thư tinh hoàn, xoắn tinh hoàn, vấn đề với dây thần kinh, động mạch hoặc tĩnh mạch…

Khi bìu sưng đỏ và đau đột ngột thì bạn cần đến gặp bác sĩ ngay, vì đó có thể là dấu hiệu viêm tinh hoàn nhưng cũng có thể là dấu hiệu của xoắn tinh hoàn cần điều trị ngay lập tức trước khi bị hoại tử tinh hoàn.

Bạn cũng cần đến bác sĩ ngay lập tức nếu bạn bị sốt và ớn lạnh, hoặc tiểu ra máu.

Nguyên nhân viêm tinh hoàn:

Viêm tinh hoàn có thể phát triển từ các nhiễm khuẩn tại một bộ phận nào đó trên cơ thể. Nó cũng có thể là sự phát triển của virus quai bị.

Do vi khuẩn

Nguyên nhân gây viêm tinh hoàn phổ biến là do vi khuẩn, gây ra 80% các trường hợp. Nhiễm trùng lây lan đến tinh hoàn chủ yếu là từ niệu đạo, bàng quang, tuyến tiền liệt lây lan sang.

Có hai nhóm vi khuẩn gây ra viêm tinh hoàn: Trực khuẩn sống chủ yếu ở đường ruột và các bệnh lây truyền qua đường tình dục như bệnh lậu hay Chlamydia, giang mai… tập trung chủ yếu ở những nam giới từ 19 đến 35 tuổi. Nam giới có nguy cơ cao bị viêm tinh hoàn nếu quan hệ tình dục với nhiều người, quan hệ với người mắc bệnh, từng có tiền sử mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Vi khuẩn gây viêm tinh hoàn đến từ tuyến tiền liệt hoặc niệu đạo thường là Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, Pseudomonas aeruginosa and Staphylococcus and Streptococcusspecies.

Bệnh nhân đã sinh ra với bất thường trong đường tiểu có nguy cơ mắc viêm tinh hoàn do vi khuẩn cao hơn.

Sử dụng ống thông tiểu hoặc dụng cụ y tế không được tiệt trùng tiệt khuẩn cẩn thận, đưa vào dương vật.

Do virus:

Viêm tinh hoàn ở trẻ em chủ yếu là do virus gây ra. Virus quai bị là nguyên nhân gây viêm tinh hoàn phổ biến.

Sưng tuyến nước bọt là triệu chứng điển hình của bệnh quai bị. Khoảng 30% trẻ em nam dưới 10 tuổi bị quai bị sẽ phát triển viêm tinh hoàn sau từ 4-10 ngày sau khi tuyến nước bọt bị sưng. Nếu bị viêm cả hai bên tinh hoàn do quai bị, nam giới có thể bị rối loạn chức năng sinh tinh, vô sinh.

  • Các loại virus ít phổ biến khác có thể gây nên viêm tinh hoàn bao gồm varicella, coxsackievirus, echovirus và cytomegalovirus.
  • Các yếu tố nguy cơ khiến viêm tinh hoàn dễ phát sinh:
  • Bệnh nhân trên 45 tuổi, không chủng ngừa quai bị.
  • Từng bị nhiễm trùng đường tiết niệu.
  • Từng trải qua phẫu thuật ngoại khoa liên quan đến bộ phận sinh dục hoặc đường tiết niệu như đặt ống thông tiểu.
  • Dị tật đường tiết niệu bẩm sinh.

Nguy cơ cao bị viêm tinh hoàn do mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục khi quan hệ với nhiều người mà không dùng bao cao su, từng có tiền sử mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục, quan hệ với gái mại dâm.

Triệu chứng của viêm tinh hoàn

Viêm tinh hoàn có hai dạng, viêm tinh hoàn cấp tính và viêm tinh hoàn mãn tính.

Viêm tinh hoàn cấp tính

Triệu chứng viêm tinh hoàn cấp tính xảy ra đột ngột trong vòng 24h:

  • Đau háng hoặc sườn: Mới đầu, viêm nhiễm thường khởi phát trong ống niệu đạo, sao đó lan xuống mào tinh hoàn và tinh hoàn. Điều này giải thích tại sao bệnh nhân viêm tinh hoàn mới đầu bị đau háng hoặc đau sườn, một bên háng hoặc tinh hoàn thường đau hơn bên kia.
  • Đau và sưng bìu: Tinh hoàn có thể sưng lên gấp hai lần bình thường ở một hoặc hai bên tinh hoàn, trong vòng từ 3-4 tiếng đồng hồ, mức độ sưng rất đa dạng.  sau đó là bị sưng ở mặt sau của một hoặc cả hai bên tinh hoàn, sờ vào thấy cứng, háng đau, da bìu đỏ, phù nề, mào tinh to. Điều này chứng tỏ nhiễm trùng tăng lên và lây lan đến toàn bộ tinh hoàn.
  • Đau khi đi tiểu, thỉnh thoảng thấy máu xuất hiện trong nước tiểu.
  • Mủ xuất hiện ở lỗ niệu đạo, đặc biệt là những nam giới dưới 39 tuổi.
  • Sốt và ớn lạnh.

Viêm tinh hoàn mãn tính:

Do viêm tinh hoàn cấp tính không điều trị biến chứng thành. Triệu chứng viêm tinh hoàn mãn tính thường mờ nhạt, nhưng âm ỉ và kéo dài, người bệnh thấy tinh hoàn sưng, xơ cứng và thỉnh thoảng xuất hiện cơn đau nhẹ.

Xét nghiệm và chẩn đoán viêm tinh hoàn

Thông thường, chẩn đoán viêm tinh hoàn thường dựa trên các triệu chứng sưng đau tinh hoàn và kiểm tra thực thể.

Tuy nhiên, sưng và đau tinh hoàn có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau như xoắn tinh hoàn, apxe tinh hoàn, vỡ tinh hoàn, khối u ở tinh hoàn hoặc chấn thương gây ra ở tinh hoàn, viêm tuyến tiền liệt, viêm khớp, viêm ruột thừa, viêm mào tinh… Do đó, bên cạnh việc thăm hỏi các triệu chứng viêm tinh hoàn và tiền sử bệnh lý, bác sĩ sẽ tiến hành thêm các xét nghiệm chẩn đoán:

  • Quan sát thực thể, kiểm tra các hạch bạch huyết mở rộng ở bẹn và tinh hoàn ở phía bên.
  • Kiểm tra nhiễm trùng có lây lan đến tuyến tiền liệt hay không. Điều này rất cần thiết trong trường hợp bác sĩ buộc phải sử dụng kháng sinh dài ngày nếu nhiễm trùng lây lan đến tuyến tiền liệt.
  • Kiểm tra các bệnh lây truyền qua đường tình dục bằng cách lấy mẫu dịch niệu đạo soi trên kính hiển vi hoặc nuôi cấy, kiểm tra bệnh lậu và Chlamydia.
  • Kiểm tra máu và phân tích nước tiểu: Thu thập mẫu nước tiểu ở lần đầu tiên, vào buổi sáng để phân tích trong phòng thí nghiệm.
  • Siêu âm hình ảnh: Sử dụng tần số sóng âm cao để kiểm tra hình ảnh của cấu trúc bên trong cơ thể, loại trừ trường hợp xoắn tinh hoàn. Siêu âm Dlopper màu để xác định lưu lượng máu đến tinh hoàn giảm hay tăng.
  • Hạt nhân quét tinh hoàn: Tiêm một lượng nhỏ chất phóng xạ vào máu, thông qua máy ảnh đặc biệt để phát hiện các khu vực tinh hoàn có lưu lượng máu ít hoặc máu nhiều.

Điều trị viêm tinh hoàn như thế nào?

Phương pháp điều trị viêm tinh hoàn phụ thuộc phần lớn vào nguyên nhân gây viêm, đặc biệt là viêm tinh hoàn do vi khuẩn hay do vi rút gây ra.

Điều trị viêm tinh hoàn do virus tại nhà

Không có thuốc điều trị viêm tinh hoàn do virus nhưng các triệu chứng sẽ giảm dần sau vài ngày. Mục tiêu của điều trị viêm tinh hoàn do virus là cần làm giảm triệu chứng, bệnh nhân có thể tự điều trị tại nhà.

  • Bệnh nhân cần nghỉ ngơi trên giường.
  • Không cuốn bất cứ thứ gì xung quanh dương vật hoặc bìu, mặc quần rộng rãi, thoải mái.
  • Nằm xuống, sử dụng thiết bị chuyên dụng để nâng bìu hoặc dùng khăn tắm cuộn vào rồi đặt giữa hai chân, dưới bìu để nâng bìu.
  • Áp dụng các gói áp lạnh nếu bìu dịu xuống: Không nên áp đá trực tiếp, mà nên bọc đá trong vải rồi áp vào bìu. Mỗi lần áp từ 10-15 phút, tiến hành vài lần mỗi ngày, liên tục trong 1-2 ngày đầu sẽ giúp làm giảm sưng và đau bìu.

Nếu nguyên nhân viêm tinh hoàn là do virus thì thuốc kháng sinh không có tác dụng. Viêm virus do quai bị sẽ cải thiện dần sau từ 1-2 tuần. Trong trường hợp cần thiết, bác sĩ sẽ kê đơn thuốc giảm đau chống viêm, không steroid.

Điều trị viêm tinh hoàn do vi khuẩn

Điều trị viêm tinh hoàn do vi khẩn cần dùng kháng sinh. Thuốc kháng sinh điều trị vi khuẩn có thể là ceftriaxone (Rocephin), ciprofloxacin (Cipro), doxycycline (Vibramycin, Doryx), azithromycin (Zithromax), trimethoprim và sulfamethoxazol và kết hợp (Bactrim, Septra). Bệnh nhân cần thông báo với bác sĩ bất kì loại thuốc nào đang dùng và tiền sử dị ứng nếu có.

  • Lộ trình điều trị bằng kháng sinh có thể kéo dài từ 10 đến 14 ngày. Nếu viêm nhiễm lây lan đến tuyến tiền liệt thì lộ trình điều trị bằng thuốc có thể kéo dài hơn.
  • Nếu bệnh nhân bị sốt cao, nôn mửa, sức khỏe kém hoặc đã phát triển các biến chứng nghiêm trọng thì cần phải đến bác sĩ để được điều trị khẩn cấp.
  • Nếu nguyên nhân gây viêm tinh hoàn là do các bệnh lây truyền qua đường tình dục thì bạn tình của nam giới cũng cần được điều trị. Cả hai không được quan hệ tình dục cho đến khi quá trình điều trị hoàn tất, nếu không cần sử dụng bao cao su mỗi khi quan hệ.
  • Thuốc kháng sinh được kê đơn phụ thuộc vào tuổi của bệnh nhân và nguyên nhân nhiễm khuẩn. Nếu nguyên nhân gây viêm tinh hoàn là do vi rút thì không cần kê đơn kháng sinh, bác sĩ sẽ hướng dẫn các biện pháp điều trị khắc phục tại nhà, các triệu chứng viêm tinh hoàn do quai bị sẽ cải thiện sau từ 1-2 tuần.

Bệnh nhân cần dùng thuốc theo đơn của bác sĩ, bảo đảm đủ liều. Nếu việc điều trị hiệu quả, tất cả các triệu chứng sẽ giảm dần, bệnh nhân sẽ phục hồi trong vòng vài tuần. Ngược lại, nếu triệu chứng viêm tinh hoàn trở nên tồi tệ hơn trong bất cứ giai đoạn nào của điều trị thì bạn cần đi khám bác sĩ càng sớm càng tốt.

Viêm tinh hoàn có nguy hiểm không?

Trong hầu hết các trường hợp, viêm tinh hoàn do virus và vi khuẩn đã được điều trị sẽ không nguy hiểm, tức là không gây ra bất kì biến chứng nào. Tuy nhiên, một số biến chứng có thể xảy ra bao gồm:

  • Teo tinh hoàn: Một số nam giới sẽ bị teo tinh hoàn tại bên bị viêm.
  • Viêm mào tinh hoàn mãn tính: Viêm tinh hoàn nếu không điều trị sẽ dẫn đến cong tĩnh mạch tinh, viêm mào tinh hoàn, viêm tuyến tiền liệt, viêm đường tiết niệu, viêm thận…
  • Áp xe bìu: Các mô tinh hoàn bị nhiễm đầy mủ.
  • Suy giảm chức năng tình dục: Viêm tinh hoàn khiến nhiệt độ tinh hoàn tăng lên từ 2-3 độ C, chức năng tinh hoàn suy giảm, có thể ảnh hưởng đến đời sống tình dục.
  • Suy giảm khả năng sinh sản hoặc vô sinh: Viêm tinh hoàn sẽ dẫn đến teo tinh hoàn, nguyên nhân của tình trạng vô sinh hiếm muộn nam.
  • Trường hợp hiếm gặp, viêm tinh hoàn nếu không điều trị có thể phải cắt bỏ tinh hoàn hoặc thậm chí là tử vong.

Lời khuyên: Viêm tinh hoàn không điều trị có thể đe dọa những biến chứng nguy hiểm cho sức khỏe nam giới, cần nhanh chóng đi bác sĩ khám khi có nghi ngờ mắc viêm tinh hoàn để điều trị bệnh sớm.

Phòng ngừa viêm tinh hoàn:

Một số trường hợp viêm tinh hoàn không thể ngăn chặn, đặc biệt là khi bạn sinh ra với bất thường trong đường tiểu. Tuy nhiên, bạn có thể bảo vệ bản thân bằng cách:

Phòng ngừa quai bị để phòng chóng virus quai bị, gây ra viêm tinh hoàn

Quan hệ tình dục an toàn bằng cách chỉ quan hệ với một người duy nhất, sử dụng bao cao su giúp chống lại các bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Kiểm tra sức khỏe định kỳ hàng năm, đặc biệt với nam giới trên 50 tuổi cần tầm soát các vấn đề về tuyến tiền liệt.

Cập nhật lần cuối: 16-02-2019 15:49:40

Nguồn tham khảo

https://www.webmd.com/men/inflammation-testicle-orchitis#2-3

https://www.emedicinehealth.com/testicle_infection_epididymitis/article_em.htm

https://www.healthline.com/symptom/swelling-of-scrotum

https://www.healthline.com/health/epididymitis

https://www.healthline.com/symptom/pain-in-testicle

https://www.healthdirect.gov.au/swollen-or-painful-testicle

https://www.medicinenet.com/swollen_testicles/symptoms.htm

https://en.wikipedia.org/wiki/Epididymitis